Początki harcerstwa w Polsce pod zaborem pruskimi.
Nielegalne, bo zaborcze, niemieckie władze nie zgadzały się na rozwój polskich organizacji, korzystały z bogatego doświadczenia XIX-wiecznych tajnych organizacji samokształceniowych. Walcząc z germanizacją młodzi Polacy uczyli się w nich, zabronionego w szkołach, ojczystego języka, polskiej literatury i historii. Organizowano też wycieczki do Krakowa, Lwowa by poznawać pamiątki polskiej historii, zwłaszcza, że władze austriackie zapewniały Polakom sporą autonomię.
W ten sposób uczestnicy wypraw do Galicji zapoznawali się nie tylko
z działalnością Drużyn Strzeleckich (z których wkrótce powstaną Legiony Piłsudskiego), ale także rodzącym się ruchem skautowym.
Po powrocie tworzyli, od 1911 roku, na miejscu tajne zastępy skautów. Wykrycie ich działalności przez policję pruską zaprowadziłoby ich do więzienia, dlatego zbiórki odbywały się w ustronnych miejscach, najczęściej w lesie. Ćwiczono: marsze według mapy, musztrę, patrolowanie a także chwytanie jeńca. Spotkania kończono odśpiewaniem „Roty” lub „Mazurka Dąbrowskiego”.
Pierwsze drużyny na Kujawach i Pomorzu powstały w Chełmnie i Strzelnie (1912), Nakle i Inowrocławiu (1913), Pakości i Barcinie (1916), Bydgoszczy, Toruniu, Janowcu i Mogilnie (1917).
Historia Harcerstwa w Nakle nad Notecią
Ostatnie ćwierć wieku zaboru pruskiego to z jednej strony wzmożony nacisk niemiecki na germanizację Nakła a z drugiej wyraźny i sukcesywny postęp w zorganizowanym oporze Polaków. Zorganizowanym, gdyż wspartym polską prasą o różnorodnym profilu ideologicznym i tematycznym, ale zwartym jeżeli chodzi o sprawy walki z charakterystycznymi tendencjami władz niemieckich. Drugim ośrodkiem oparcia były polskie organizacje. Miały one również zróżnicowane zainteresowania kierunkowe, od organizacji religijnych, kulturalnych i gospodarczych aż do ruchu związkowego. To właśnie nim można przypisać ożywienie oporu przeciwko władzom niemieckim.
W 1896 roku powstaje Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” a następnie pojawia się Towarzystwo „Straż” (1908-1912), którego hasło brzmiało „Czuj duch”.
Ze złości na cały czas silne w Nakle społeczeństwo polskie i wrogie dla Prusaków, już w 1816r. przeniesiono władze powiatowe z Nakła do dużo mniejszego i bardziej niemieckiego Wyrzyska. W 1876 roku powstało w Nakle Gimnazjum, które miało być twierdzą niemieckiego obyczaju i kultury było już od początku przeznaczone dla uczniów różnych narodowości. Już po 10 latach funkcjonowania wprowadzono zakaz mówienia po polsku. Młodzież polska musiała zdobywać wiedzę w atmosferze wrogości i nienawiści. Przez dyrektorów i nauczycieli szowinistów byli prześladowani i poniżani. Także niemieccy uczniowie przy aprobacie nauczycieli wykorzystywali każdą okazję by dokuczyć Polakom.
Gimnazjum stało się terenem ciągłej i milczącej walki z germanizacją. Początkowo powstała tajna organizacja samokształceniowa im. Adama Mickiewicza, jak również Związek „Czerwonej Róży” później przekształconą w Towarzystwo im. Tomasza Zana (T.T.Z.). Koło to należało do zespołu Północno-Poznańskiego obejmującego również Koła w Gnieźnie, Wągrowcu, Rogoźnie, Nakle, i Inowrocławiu. Głównym zadaniem tej organizacji było samokształcenie i wychowanie patriotyczne. Program obejmował tajne nauczanie języka polskiego, historii i geografii ziem polskich, nauka pieśni i wierszy poetów polskich, uczestniczenie w obchodach kolejnych rocznic powstań narodowych. Lekcje odbywały się w zakonspirowanym mieszkaniu oraz w lasku „Katarynka”.
1912
W 1912 wprowadzono w Kołach T.T.Z. skauting jako pracę obowiązkową i to na skutek polecenia inspektora tych Kół, ówczesnego studenta medycyny Antoniego Kruszki, zmarłego w roku 1915 a wychowanka Koła T.T.Z. w Wągrowcu. Wobec braku instruktora w środowisku nakielskim prezes koła Wągrowieckego Franciszek Marlewski (później wikariusz generalny metropolii poznańskiej) wysłał Jana Knacha celem pobudzenia pracy harcerskiej w Nakle. Ten wraz z Kazimierzem Wleklińskim i zastępowymi przez całą niedzielę omawiali całokształt pracy harcerskiej wśród młodzieży gimnazjalnej. To właśnie Towarzystwo im. Tomasza Zana w 1913 roku przekształciło się w I Drużynę Harcerską im. Tadeusza Kościuszki. Inicjatorami jej powstania był Kazimierz Rybka i Kazimierz Susała. Drużyna dzieliła się na dwa zastępy: Kcyński i Nakielski a na ich czele stanęli Kazimierz Rybka i Jan Sławiński. Pod koniec I wojny światowej drużyna została rozwiązana (w 1918 roku). Dwa lata później ( w 1920 roku) profesor gimnazjum dh Wiśniewski ożywia drużynę. Drużynowym został Kazimierz Gniot a drużyna posiadała 45 członków.
1916
1-2 listopada 1916 roku w Warszawie odbył się zjazd wszystkich organizacji harcerskich zaboru rosyjskiego. W efekcie powstał Związek Harcerstwa Polskiego. Do zjednoczenia harcerstwa wszystkich zaborów doszło 1-2 listopada 1918 roku podczas zjazdu w Lublinie. Wtedy oficjalnie przyjęto nazewnictwo zaproponowane przez Piaseckiego i Schreibera. Harcerstwo liczyło już wtedy 30.000 członków.
W Nakle rozpoczęły także swoją działalność dwie drużyny skupiające młodzież pozaszkolną. Jedną była im. Antoniego Nadskakuły. Nazwano ją na cześć zamordowanego w 1919r. w Nakle młodego rzemieślnika. Inicjatorami powołania tej drużyny, skupiającej głównie młodzież rzemieślniczą i robotniczą, byli członkowie Towarzystwa Uczestników Powstania Wielkopolskiego.
1920
W 1920 roku powstała także II męska drużyna pozaszkolna im. Adama Mickiewicza. Założycielem i drużynowym był dh Franciszek Klapa. Drużyna była bardzo prężna i stanowiła przykład dla pozostałych drużyn. Posiadała dwa sztandary: pierwszy ufundowany przez społeczeństwo miasta Nakła w 1920 roku. Inicjatorem i głównym fundatorem był właściciel kina pan Bawarski. Drugi sztandar ufundowany był przez społeczeństwo Nakła w 1935 roku. Inicjatorem był kapelan ks. Edmund Wesołowski, który zginął w czasie okupacji w obozie koncentracyjnym.
W 1920 z inicjatywy przełożonej Liceum Żeńskiego, później przekształconej w szkołę wydziałową dla dziewcząt, Marii Wysggoty-Zakrzewskiej powstała I-sza Żeńska Drużyna Harcerska im. Emilii Plater.
Opiekę nad harcerzami sprawowało Towarzystwo Przyjaciół Harcerstwa, założone przez rodziców Szkoły Wydziałowej. Należeli do niej zacni obywatele Nakła, zamożni kupcy i rzemieślnicy. Swymi datkami umożliwiali udział w obozach dla mniej zamożnych harcerzy.
1927
W roku 1927 dh phm. Bartkowiak przy Szkole Powszechnej nr 1 założył III Drużynę Harcerską im. Księcia Józefa Poniatowskiego, w której pełnił funkcję drużynowego aż do wybuchu wojny.
Nakielscy harcerze, podobnie jak w innych regionach kraju, byli zobowiązani do stałego podnoszenia swojej sprawności fizycznej (osiągali ją przez uprawianie ćwiczeń polowych, marszów, organizację obozów letnich i zimowisk, zawodów sportowych, gimnastykę itd.) W miesiącach letnich podnakielskie lasy odwiedzały obozowiska harcerzy i harcerek.
Ruch harcerski szczególnie w latach trzydziestych zataczał coraz szersze kręgi. Starsza młodzież skupiała się w Oddziale Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Nakle. Specjalizowali się oni głównie w ćwiczeniach gimnastycznych na przyrządach, a także zawodach sportowych. Byli również organizatorami obchodów z okazji świąt narodowych, podczas których występowali w pięknych mundurach, narzucanych fantazyjnie na amarantowe koszule, w czapkach-rogatywkach, ozdabianych sokolimi piórami.
1933
W 1933 roku w związku z reformą szkolną szkoła wydziałowa uległa likwidacji. Szkoły rozpoczęły działalność koedukacyjną. Siłą faktu drużyna żeńska przestała istnieć. Harcerki cały czas kontynuowały swoją działalność pełniąc funkcje drużynowych w żeńskiej drużynie przy prywatnej Szkole Powszechnej (tzw. Biżyńskiego). Sprawnie rozszerzyły swoją działalność poprzez utworzenie żeńskiej drużyny przy Szkole Powszechnej oraz przy Gimnazjum Koedukacyjnym (męska drużyna również została utworzona). W 1935r. w Nakle powstał Żeński Hufiec Harcerski z dh Anną Szudrowiczówną jaką Hufcową i zastępcą dh Felicją Pudelewiczówną a życie harcerskie skupiało się wokół harcówki.
1935
W 1935 roku z inicjatywy Komendy Hufca Nakło i kapelana dh ks. Edmunda Wesołowskiego utworzono Zrzeszenie Starszo-Harcerskie, do którego powołano starszych harcerzy z II-giej drużyny im. Adama Mickiewicza. Kierownikiem został dh Harcmistrz Rzeczypospolitej Władysław Woźny. Zrzeszenie zajmowało się udzielaniem pomocy szkoleniowej młodszym harcerzom (głównie II DH), organizowaniem zabaw i innych akcji zarobkowych (finansowanie zlotów i obozów). Posiadali komisje egzaminacyjne na sprawności harcerskie. Zajmowało się także sportem, śpiewem chóralnym, piosenek harcerskich i narodowych. Przetrwało do wybuchu II wojny światowej.
Okres dwudziestolecia międzywojennego był rozkwitem harcerstwa w Nakle. Wprowadzono zdobywanie sprawności harcerskich, organizowano zawody sportowe, przedstawienia, wycieczki, opłatki, majówki oraz obozy. Ponadto żeńska drużyna organizowała kursy PCK, prowadziła sprzedaż własnej produkcji ozdób świątecznych, kartek, figurek, robótek ręcznych oraz pomocy naukowych. Zorganizowano również wystawę harcerską, która cieszyła się ogromnym zainteresowaniem.
Nakielscy harcerze wzięli też udział m.in. w II zlocie narodowym w Poznaniu, obozie w Zaleszczykach (ob. Ukraina), zlocie słowiańskim w Pradze, zlocie w Wągrowcu, Biedrucku i 1935 roku w zlocie, w Spale.
1939
W we wrześniu 1939 roku wraz z wybuchem II wojny światowej nastał ciemny mrok okupacji. Wszystkie drużyny harcerskie zostały zmuszone do zawieszenia swojej działalności. Za działalność harcerską wywieziono dh. Katarzynę Czajczankę do obozu w Ravensbrück. Cześć harcerek podjęła pracę konspiracyjną w A.K., organizowały wysyłanie paczek do obozów jenieckich, pomagały więźniom obozu w Potulicach, ułatwiły ucieczkę kilku jeńcom angielskim. Duża część harcerzy została powołana do wojska, do działań obronnych i wielu oddało życie za ojczyznę bądź zginęło w obozach koncentracyjnych. Byli też tacy, którzy swoim bohaterstwem przeszli do historii, jak komandor Bolesław Romanowski, absolwent nakielskiego gimnazjum, harcerz I DH im. Tadeusza Kościuszki. Podczas II wojny światowej dowodził ORP „Jastrząb”, ORP „Dzik” i grupą okrętów podwodnych, natomiast po wojnie był dowódcą ORP „Sęp” i dywizjonu okrętów podwodnych. W latach 1961–1964 na wniosek Głównej Kwatery Związku Harcerstwa Polskiego na mocy oddelegowania był pierwszym kapitanem Zawiszy Czarnego, flagowego żaglowca szkolnego należącego do Centrum Wychowania Morskiego. Odbył na nim 12 rejsów na morzach Bałtyckim i Północnym.
1945-1950
Pierwszym dniem wolności miasta Nakła był 27 styczeń 1945 roku. Walki o Nakło trwały 6 dni. W dniu 10 kwietnia 1945 toku gdy trwały jeszcze działania wojenne na zachód od Odry, w wolnym od kilku miesięcy Nakle, zainaugurowano pierwszy powojenny rok szkolny. Wkrótce we wszystkich szkołach reaktywowały się drużyny na wzór przedwojennego ZHP.
W państwowym Gimnazjum dzięki staraniom profesorów Cz. Gapińskiego, F. Kamińskiego, Fr. Marciniaka, Zofii Cieślowej zostały stworzone warunki do reaktywowania I Nakielskiej Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki i już 5.05.1945 zostaje powołana drużyna, której prowadzeniem zajmuje się Dezydery Budzyński (przybocznym zostaje Antonii Brzeziński). Była to drużyna koedukacyjna. W 1946 roku drużyna dzieli się na męską I DH im. Tadeusza Kościuszki z drużynowym Stanisławem Judejką oraz żeńską Drużynę Harcerek im. Emilii Plater, której drużynową zostaje Jadwiga Wolska a przyboczną Janka Dyłówna.
W 1945 działalność swą podejmuje również II DH im. Adama Mickiewicza. Drużynowym został Witold Guzek a przybocznym Edmund Nowak. Z powodu wyjazdu dużej ilości druhów na Ziemie Odzyskane drużyna rozsypuje się. Jeszcze w czerwcu tego samego roku pozostali druhowie reaktywują drużynę. Na drużynowego wybrano phm. Edmunda Nowaka a na przybocznego Ignacego Rybackiego. Drużyna dzieli się 4 zastępy a zastępowymi zostają: 1-go zastępu dh Eugeniusz Kępiński, 2-go dh Eugeniusz Kępiński, 3-go dh Kazimierz Stańczyk, 4-go dh hm. Henryk Dreger (zastęp do przeprowadzania instruktażu pozostałym zastępom).
W 1946 powstała drużyna harcerek pozaszkolnych im. Olgi Wałkowskiej. Drużyna liczyła 35 harcerek a drużynową została Maria Wegnerówna a następnie Czesława Sobecka. Harcerki współpracowały z Cechem Rzemiosł Różnych, opiekowały się Domem Starców w Nakle i prowadziły działalność charytatywną przy parafii św. Stanisława w Nakle.
W 1945 przy Szkole Podstawowej dh Paweł Kubiak i Antoni Brzeziński założyli III drużynę harcerską im. Księcia Józefa Poniatowskiego. Funkcje drużynowych pełnili dh Paweł Kubiak i dh Ryszard Fabiś. W tym samym czasie przy Szkole Podstawowej nr 2 powstała IV drużyna harcerska im. Zawiszy Czarnego z inicjatywy dh Pawła Kubiaka i Stefana Haberskiego. W 1946 drużynę przejął dh Jeży Sztyma pod koniec sierpnia dh Jeży Sobecki.
1 lipca 1945 roku drużyny męskie i żeńskie biorą udział w wycieczce do lasu pod Lubaszczem gdzie przy ognisku odbywa się pierwsze po wojnie uroczyste przyrzeczenie harcerskie złożone na ręce dh Kazimierza Guta. Podczas tej uroczystości miało miejsce poświęcenie sztandaru.
W latach 1945-49 zorganizowano kilka obozów harcerskich, m.in. w Rościminie, Ostrowie, Osieku, Dźwiersznie, Więcborku, Barlinku oraz w Psiarzowicach koło Kamiennej Góry. Harcerze brali też udział w zlotach w Bydgoszczy, Toruniu, Czersku i Swarzędzu.
W 1947 roku utworzono w Nakle komendę Hufca. Hufcowym został dh Adam Sytek. W czerwcu 1948 roku hufiec nakielski otrzymał sztandar. Wówczas liczył on ponad 400 członków. W listopadzie 1948 roku samodzielny hufiec nakielski przechodzi do powiatowego hufca ZHP w Wyrzysku a kierował nim dh Henryk Misiak.
Z dniem 1.10.1949 rozkazem władz naczelnych i komendy chorągwi działalność wszystkich drużyn zostaje zawieszona. Na początku 1950 r. władze Związku Młodzieży Polskiej przy wsparciu władz komunistycznych podjęły uchwałę o przejęciu kierownictwa nad ZHP. 1 czerwca 1950 Związek Harcerstwa Polskiego na terenie całego kraju zaprzestał działania.
1956
W szkołach zaczęły działać koła Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) i Związku Młodzieży Wiejskiej (ZMW). Komendy wojewódzkie ZMP przejęły majątek ZHP, archiwa, kroniki, dokumenty, sztandary. Nastąpiła kilkuletnia przerwa w działalności przedwojennego bogatego w tradycje, mającego wielkie osiągnięcia wychowawcze harcerstwa. Po nieudanych próbach wprowadzenia w Polsce OH ZMP rozpoczęto zmiany zmierzające do wprowadzenia niektórych metod harcerskich co doprowadziło do wyodrębnienia się autonomicznej Organizacji Harcerstwa Polski Ludowej (OHPL) zrzeszającą młodzież szkół podstawowych a działającej od sierpnia do listopada 1956.
„Odwilż październikowa” w Polsce, która miała miejsce w 1956 roku, była okresem liberalizacji politycznej oraz złagodzenia represji w PRL po stalinowskich latach. Wydarzenia te miały swoje źródło w szerszym kontekście zmian w bloku wschodnim, szczególnie w kontekście śmierci Józefa Stalina oraz krakowskich protestów społecznych. Polskie społeczeństwo zaczęło domagać się większej autonomii oraz swobód obywatelskich.
W dniach 8-10 grudnia 1956 odbył się Zjazd Działaczy Harcerskich w Łodzi. Podjęto szereg uchwał i wniosków do pracy w harcerstwie. Doszło również do reaktywacji działalności Związku Harcerstwa Polskiego. Znaczkiem organizacji przyznano lilijkę, przyznano stopnie harcerskie, wprowadzono sprawności. Zatwierdzono, że harcerzem może być osoba, która złoży przyrzeczenie harcerskie i będzie nosiła mundur, oznaczenia oraz krzyż harcerski. Harcerstwo, które przez lata stalinowskie było ograniczane i marginalizowane, odzyskało swoją pozycję jako organizacja młodzieżowa promująca wartości patriotyczne, demokratyczne i wychowanie obywatelskie.
12 grudnia 1956 odbył się zjazd harcerski powiatu wyrzyskiego (Nakło podlegało pod powiat Wyrzysk), na którym pojawiło się 316 działaczy harcerskich. Zatwierdzono skład Komendy Hufca Nakło, którego komendantem został dh Afred Żymańczyk. Utworzoną drużynę instruktorską w Nakle, której nadano nazwę II Drużyna Harcerzy im. Adama Mickiewicza a drużynowym został znany w Nakle działacz harcerski dh phm. Edmund Nowak. Drużyna składała się z samych instruktorów, którzy byli w ZHP do 1950 roku. Z dawnych drużyn OHPL tworzono drużyny ZHP, organizowano zastępy i nowe drużyny. Grudzień 1956 przeszedł do historii jako czas, w którym powstało ZHP II etapu.
1957-1959
Przy nakielskim Liceum ponownie zaczęły działać I Drużyna Harcerek im. Emilii Plater (drużynową została dh Zdzisława Pająk) oraz I Drużyna Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki, której drużynowym został profesor Edmund Sass.
Na dzień 01.01.1957 roku hufiec cieszył się wielką siłą. Organizacja była silna w kadrze instruktorskiej i członkach. W skład wchodziło:
30 kwietnia 1957 roku odbyło się pierwsze spotkanie harcerzy ze społeczeństwem. Zapłonęły ogniska w drużynach. W parku miejskim zorganizowano wspólne ognisko drużyn nakielskich przy współudziale społeczeństwa i władz miasta. Była muzyka, satyra i humor. Młodzież nieharcerska z zazdrością przyglądała się kolegom i koleżankom. Następnego dnia drużyny hufca po raz pierwszy wyszły na ulice Nakła by wziąć udział w defiladzie podczas Święta Klasy Robotniczej.
Nie wszystkie drużyny wykazywały się jednak aktywnością. Istniejące przy szkołach podstawowych w Nakle drużyny nie przejawiały żadnej działalności. Podobnie było z drużynami wiejskimi z których jedynie ta w Osieku pracowała.
W powiecie zaczęła wychodzić prasa harcerska. Rolę drukarza, redaktora dyżurującego pełnił dh Goebel. Pełnił on także funkcję redaktora naczelnego „Echa Wyrzyska” – organu harcerskiego szczepu „Krajna”. Wyrzyska drukarnia wydawała także prasę hufcową: „Zew Harcerski”, która docierała do wszystkich drużyn w powiecie.
Dużo kontrowersji było w związku z istniejącą w latach 1957-1959, 11 Drużyną Harcerzy im. Józefa Bema, powstałej z inicjatywy Edwina Sobieszczyka, który został jej drużynowym a sekretarzem Henryk Adamczyk. Drużyna zaczęła pracę bardzo prężnie. Przyświecała jej bardzo duża dyscyplina. Podczas głośnej koncentracji bydgoskich drużyn i spadochronowego „Zrzutu” swą sprawnością, zdyscyplinowaniem i ofiarnością wywalczyli pierwsze miejsce a w zamian za to dostali od wojska dwie radiostacje. Drużyna rekrutując wałęsającą się po mieście młodzież szybko rozrosła się do 76 osób. Wtedy wybuchł konflikt z komendą hufca, która sprzeciwiała się obecności w harcerstwie chłopców znanych z pijatyk i burd. Pod naciskiem Komendy Hufca najgorsi chłopcy zostali usunięci. Nie załagodziło to jednak sytuacji. Drużyna była bliska ideałom skautingu ale niestety nie podobało się to władzom. Doszukiwano się różnych podtekstów politycznych. Ostatecznie drużynę zlikwidowano a harcerze przeszli do innych drużyn.
Z początkiem 1958 roku przy szkole nr 1 w Nakle powstała Piąta Drużyna Harcerzy im. Gen. K. Świerczewskiego a drużynowym został dh Bobkowski.
Lata mijały a drużyny harcerskie utrzymywały swoją aktywność. Organizowano potańcówki, ogniska, kominki, obozy, zimowiska, imprezy sylwestrowe, bale maskowe i kostiumowe, złaz, brano udział w obchodach świąt oraz w 1960 roku zorganizowano mikro-olimpiadę harcerską.
1960-1969
5 XI 1960 w nakielskim Liceum przy I DH im. T. Kościuszki powstał zastęp o specjalności wodnej. Przygotował on sobie warsztaty i pracował nad budową kajaków. Zostały zbudowane na strychu Liceum przez 4 harcerzy Liceum Pedagogicznego.
We wrześniu 1964 obecny komendant Hufca Nakło hm. Alfred Żymańczyk powołał pozaszkolną drużynę specjalnościową o specjalności, wodno-żeglarskiej, fotograficznej i łącznościowej. Pierwszym drużynowym zostaje dh Lubojemski ale jeszcze w tym samym roku funkcję tą przejął phm. Edward Gniatczyk. Na początku 1965 drużyna otrzymała barak nad Notecią i przekształciła się w drużynę wodną. Na wyposażeniu były 2 motorówki, kajaki wyczynowe jedno i dwuosobowe oraz kajaki turystyczne. Bosmanem został dh pwd. Sławomir Jąkalski. Instruktorzy pracujący w druzynie powołali Instruktorski Krąg Wodny im. Władysława Wagnera, którego przewodniczącym został pwd. Odon Mikułan.
W 1965 roku powstała drużyna wodna przy Technikum Przemysłu Spożywczego oraz przy Liceum Ogólnokształcącym, która w 1968 zmieniła nazwę na im. Komandora Bolesława Romanowskiego.
Hufiec Nakło za kadencji hm. Alfreda Żymańczyka rozpoczął starania o pozyskanie własnego ośrodka wypoczynku letniego. Budowa ośrodka w Gródku Krajeńskim rozpoczęła się w 1965 roku. Pobudowana zostaje stołówka, kuchnia, hydrofornia i zaplecze. W budowie pomagały ówczesne władze samorządowe, partyjne, zakłady pracy oraz żołnierze polscy i radzieccy. 04-19.07.1966 zostaje zorganizowany pierwszy obóz żeglarski w Ośrodku Akcji Letniej Hufca Nakło w Gródku Krajeńskim z komendantem obozu hm. Edwardem Gniatczykiem i zastępcą phm. Odonem Mikułan. Rozbudowę Gródka dokonują później komendanci Henryk Siewkowski (rozbudowa zaplecza) i Maria Stasińska, która stawia Dom Zucha i wyposaża ośrodek w nowy sprzęt. W 1978 Inspektorat Drużyn Wodnych zmienił nazwę na Harcerski Klub Żeglarski „Posejdon” i pod tą nazwą funkcjonuje do dziś. Najlepszy okres dla ośrodka to lata `70 i `80, kiedy to w czasie akcji letnich odpoczywało i szkoliło się w Gródku przeszło tysiąc harcerzy.
1970-1986
W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych przeprowadzono ocenę szkół podstawowych. Zamieszczono w niej informacje jaki procent uczniów w latach 1972-1974 należał do Związku Harcerstwa Polskiego:
W latach 1975-1986 komendantką hufca była hm. Maria Stasińska. Nastąpił wtedy duży rozwój hufca. Prężnie działały drużyny zarówno w szkołach podstawowych jak i średnich. Zorganizowanych zostaje dużo obozów stałych, wędrownych, zagranicznych i zimowych.
W ramach akcji „Korzenie” z inicjatywy dh. Edminda Nowaka, Stanisława Sroki, Ronama Brukwickiego, Stanisława Brukwickiego, Mariana Rewolińskiego, Witolda Gózka ówczesna komendantka dh. Hm Maria Stasińska powołała środowiskowy Krąg Instruktorski im. Adama Mickiewicza nawiązujący w swych tradycjach do II DH im. Adama Mickiewicza. Członkami kręgu zostali przedwojenni i powojenni harcerze a pierwszym przewodniczącym został dh Marian Rewoliński. Krąg zajął się szkoleniem i pracy harcerskiej polegającej na przekazywaniu wiedzy młodszym pokoleniom. Członkowie Kręgu zapoczątkowali obchody Dnia Zadusznych podczas których na cmentarzu w Nakle odczytywany jest Apel Poległych ku czci poległych i zamordowanych harcerzy Ziemi Krajeńskiej.
W roku 1986 po rezygnacji M. Stasińskiej z funkcji komendantki, władze hufca przejmuje Jolanta Lewandowska i Piotr Pezała.
1988- 1995
Jesienią 1988 władze w hufcu przejęła Gabriela Szypuła. Hufiec działał prężnie, miał swoją siedzibę w Domu Harcerza („Okrąglak”) przy ulicy E. Bartkowskiego. Były to trudne czasy – hufiec musiał prowadzić działalność gospodarczą aby utrzymać majątek: bazę i Dom Harcerza. Niestety mimo usilnych starań w połowie lat 90-tych straciliśmy zarówno ośrodek w Gródku Krajeńskim jak i Dom Harcerza.
W czasie tym realizowano zadania w ramach akcji „O nich nie zapomnimy”. Zwieńczeniem tej akcji było w czerwcu 1990 roku umieszczenie w Parku Wolności obelisku z tablicą poświęconą Antoniemu Nadskakule.
W styczniu 1992 aby kontynuować tradycje harcerskie przy Kręgu Instruktorskim powstaje II-ga Drużyna Harcerska im. A. Mickiewicza. Drużynową została Bożena Brukwicka a drużyna liczyła 38 członków.
W grudniu 1995 w Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle miała miejsce uroczystość przekazania do muzeum sztandaru II-giej drużyny harcerskiej z 1920 roku.
1998
Na początku 1998 w Kręgu Instruktorskim dh Ryszard Nowak, Stanisław Brukwicki i Roman Brukwicki podejmują starania w celu uświetnienia 85-tej rocznicy powstania harcerstwa w Nakle. Powstaje pomysł o ufundowaniu tablicy pamiątkowej a wkrótce później projekt. Model wykonał członek kręgu dh. Józef Giersz a tablica została wykonana w Nakielskich Zakładach Maszyn i Urządzeń Gastronomicznych. Po uzyskaniu wszelkich zgód i formalności od władz miasta udało się tą inwestycje zrealizować. 11 listopada 1998 roku na nakielskim rynku nastąpiło poświęcenie i odsłonięcie tablicy pamiątkowej.
W listopadzie 1998 roku na nowa komendantkę wybrano dh hm Terese Bachtę. Dzięki jej staraniom hufiec otrzymał imię Powstańców Wielkopolskich oraz nowy sztandar. Za jej czasów nakielscy harcerze uczestniczyli w trzech światowych zlotach ZHP w Gnieźnie, Kielcach i Krakowie. W czasie objęcia przez dh Teresę funkcji komendanta, Hufiec liczył 50 harcerzy. Swoim zaangażowaniem werbowała kolejnych harcerzy aż do uruchomienia 10 drużyn harcerskich i 3 gromad zuchowych. Druhna hm Teresa Bachta bardzo aktywnie działa w środowisku harcerskim: otrzymała Srebrny i Złoty Krzyż za Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, działała w Towarzystwie Przyjaciół Nakła, była współzałożycielką Oddziału Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 oraz Stowarzyszenia Ekologicznego Ziemi Nakielskiej OIKOS. W 2008 została Honorowym Obywatelem Powiatu Nakielskiego. W czasie gdy Dh Teresa Bachta była komendantką wprowadzono kadencyjność tej funkcji. Jako, że nikt nie miał zamiaru zastąpić dh Teresy to za zgodą Chorągwi Kujawsko-Pomorskiej mogła przez dłuższy czas sprawować to stanowisko.
2015
W 2015 komendę w Hufcu ZHP Nakło na dwie kadencje przejęła dh phm Jolanta Maciejewska.
