Powstanie Wielkopolskie z lat 1918–1919 stanowi jedno z kluczowych wydarzeń w procesie odradzania się państwa polskiego po okresie zaborów. Choć za symboliczną datę odzyskania niepodległości przyjmuje się 11 listopada 1918 roku, należy pamiętać, że odbudowa struktur państwowych była procesem rozciągniętym w czasie, w znacznym stopniu opartym na działaniach zbrojnych. Jednym z nich był zryw niepodległościowy na terenie Wielkopolski.

Wybuch powstania nastąpił 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu, skąd szybko rozprzestrzenił się na kolejne miejscowości. Nakło nad Notecią znalazło się pod kontrolą polską już 1 stycznia 1919 roku. Funkcję komendanta powstania w powiecie wyrzyskim objął podporucznik Edmund Bartkowski – były uczeń gimnazjum w Nakle, relegowany za działalność patriotyczną, a w okresie I wojny światowej żołnierz artylerii armii pruskiej. Pod jego dowództwo podlegały m.in. kompanie z Nakła, Trzeciewnicy i Ślesina, a także oddziały przybyłe z Jarocina, Wągrowca, Gniezna i Kłecka, które wspierały działania na froncie północnym.

Sytuację militarną komplikowały czynniki lokalne – blisko 40% mieszkańców Nakła stanowili Niemcy, a przez miasto przebiegała istotna strategicznie linia kolejowa, wykorzystywana przez wojska niemieckie do odwrotu z frontu wschodniego. Mimo sukcesów militarnych powstańców, na skutek porozumienia zawartego pomiędzy Naczelną Radą Ludową a stroną niemiecką, walki na terenie Krajny zostały wygaszone. Ostatecznie Nakło powróciło do granic odrodzonego państwa polskiego dopiero 20 stycznia 1920 roku, zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego.